Theory U: de onderlegger van de Elzéard leergang voor onderwijsvernieuwing

De Elzéard leergang voor onderwijs verniewing werkt op basis van Theory U. Theory U is meer dan een theorie. Het is een stappenplan voor vernieuwing en transformatie van mensen en (school) organisaties.  Dit stappenplan omvat een diepgaande beweging, zoals in de letter U, vandaar de naam. Met Theory U buig je complexe vraagstukken van deze tijd om naar een wezenlijke verandering.  Je start vanuit verbinding met jezelf, anderen en alle aspecten die met de vraag samenhangen. Het proces omvat een verdieping van het bewustzijn van de betrokkenen, en benut de wijsheid uit het onbewuste. Het U-proces maakt leren vanuit de toekomst mogelijk, in plaats van leren vanuit ervaringen en beperkingen in het verleden.

Theory U is een verandermodel voor directeuren, begeleiders, teamleiders, docenten en eigenlijk iedereen die invloed wil uitoefenen op verandering. De methodiek biedt handvatten voor het ontwikkelen van persoonlijk leiderschap, het bouwen van lerende teams en voor het samen zoeken naar oplossingen voor complexe vraagstukken. Dit zijn vraagstukken die andere antwoorden verlangen dan ‘meer van hetzelfde in een andere kleur’. Denk bijvoorbeeld aan maatschappelijke vraagstukken, die vragen om samenwerking buiten de grenzen van de eigen organisatie.

De 8 fases van Theory U

Het U proces is geen lineair stappenplan of projectaanpak. Scharmer (2013) beschrijft het is een cyclisch proces. De mens is verbonden met alles wat er is en heeft daarin steeds de mogelijkheid om bewust te kiezen voor zijn handelen. Dit is een keuze vanuit die notie van verbinding: verbinding met jezelf, de anderen en de wereld. Het U-proces omvat 8 fasen. De fasen omvatten gezamenlijk een bewust proces van verbinding, om te komen tot wezenlijk andere uitkomsten en vernieuwing. In elke fase zijn de andere fasen ook aanwezig. Daarmee is het een cyclisch proces.

1. Downloading

“Zo doen wij dat nou eenmaal.”
In de fase van ‘Downloading’ hebben we een beperkte waarneming. Mensen hebben de neiging om snel te interpreteren vanuit historische ervaringen en de automatische piloot. We zoeken naar de bevestiging van het eigen gelijk in plaats van naar de weerlegging ervan. Bij voorkeur kopiëren we oude kennis van onszelf en/of anderen en schieten zo snel mogelijk naar de laatste fase ‘Performing’. Downloaden heeft een belangrijke functie en is wezenlijk onderdeel van ons functioneren. Bewustwording hiervan en bereid zijn je open te stellen voor andere invalshoeken is een belangrijke voorwaarde om het U-proces te kunnen ervaren. Het U- proces start met het bewust stoppen van herhaling en downloaden.

2. Seeing

“Ik zie dat het anders moet maar weet nog niet precies hoe.
De tweede fase begint met aandachtig waarnemen door daar de tijd voor te nemen. Daarvoor is het nodig de geest te openen (open mind). Dit kan door de oordelen, vooringenomen gedachten en eigen ideeën te herkennen en vervolgens op te schorten. Hierdoor ga je anders, breder en meer open waarnemen.

3. Sensing

“Ik voorvoel dat het deze kant uit moet en verbind me daaraan.
In de fase van Sensing boor je een andere bron van intelligentie aan: de intelligentie van het hart. Dit kan door je bewust te zijn met wat ieder mens van nature kan: een actieve verbinding aangaan met anderen. Scharmer noemt dit ‘Empatisch luisteren’. Je luistert naar de ander vanuit de ander. Je luistert van binnenuit met open hart. Hierdoor ontstaat een andere, erkennende verbinding tussen mensen.

 4. Presencing

De ontluikende toekomst is leidend voor mijn handelen in het heden”.  

Het woord presencing is een samenvoeging van presence (aanwezigheid) en sensing (waarnemen zonder direct contact). Het verwijst ook naar present zijn: aanwezig zijn in het hier en nu. Door bewust waarnemen met alle zintuigen, inclusief je intuïtie, bereik je deze staat van zijn. In de fase van presencing heb je verbinding met alle wijsheid en beschikbare bronnen, voorbij de gedownloade kennis en gedachten (fase 1). In die verbinding bevindt zich ‘de hoogst haalbare toekomstige mogelijkheid’, zoals Scharmer dat noemt, die in het hier en nu zichtbaar wil worden. Voor de presence-staat is het nodig een ‘open will’ te hebben; voorbij de angst voor het onbekende te komen.

5. Crystallizing

“Ik ga ondanks dat het spannend is mijn nieuwe weg vormgeven.
In de fase van crystallizing verbeeld je een mogelijke toekomst. Via het uitkristalliseren geef je vorm aan de inzichten en ideeën die in de presencing zijn ontstaan. Vanuit de ‘blinde vlek‘ ontkiemt iets anders en iets nieuws. Scharmer beschrijft dit als een helder inzicht, vanuit het niets, met een drang om daarnaar ‘in een oogwenk’ te gaan handelen.

6. Prototyping

“Ik ga experimenteren met nieuwe manieren buiten mijn comfort zone en begin te leren.”
In de fase van prototyping ga je experimenteren en eerste ideeën uitproberen. ‘Bijtijds falen om eerder te slagen’ is het motto in deze fase. Co-creëren, samen vormgeven, is een belangrijke competentie binnen prototyping. Al doende geef je gezamenlijk de toekomst vorm. In deze fase kun je voorlopers, modellen en eerste ideeën testen en verder ontwikkelen. Tijdens het hele traject in de rechterkant van de U houd je contact met de diepere bron van weten en je verlangen. Dit contact geeft een andere energetische lading aan de activiteiten. Hierdoor beleef je een sterke gedrevenheid en enthousiasme om de toekomst te realiseren.

7. Performing

“Ik ga vol voor mijn ambitie en laat me niet meer tegenhouden door angst om te falen”
Met performing verwijst Scharmer naar de uitkomsten van het handelen: het oplossen van een kwestie, het uitvoeren van onze plannen. Dit handelen kan vanuit het onbewuste vorm krijgen (gebaseerd op downloading) of vanuit een bewust proces met oog gericht op het grotere geheel (zoals de U omschrijft).

8. Secure & Celebrate

“We hebben gepresteerd en dat vieren we gezamenlijk”
Als laatste is de fase Secure & Celebrate door Elzéard Academie toegevoegd om bewust de persoonlijk en inhoudelijke leersporen te verbinden en te verankeren op persoonlijk niveau en systeemniveau. Dat betekent dat de opbrengsten van de Elzéard leergang worden gevierd en dat de vernieuwing wordt verankerd in de formele organisatie.

Beschreven stappen zijn gebaseerd op eerder verschenen artikelen op www.theoryuplein.nl.


Bekijk ook onze andere blog posts

Proeven?